Αρχική Σελίδα Sitemap

 
Παρουσίαση
Εκπαιδευτικό και Ερευνητικό Προσωπικό
Ερευνητικές Δραστηριότητες
Επιστ. Δημοσιεύσεις
Συνεργασίες
Ασκήσεις Εργαστηρίου
Downloads
Σύνδεσμοι
Επικοινωνία



Ασκήσεις Εργαστηρίου > Άσκηση 1η


Έλεγχος ποιότητας απλού ακτινογραφικού συστήματος

Βασικός στόχος της Ακτινοδιαγνωστικής είναι ο σχηματισμός εικόνων της εσωτερικής ανατομικής δομής του ανθρωπίνου σώματος. Η πηγή της ακτινοβολίας βρίσκεται σε ορισμένη απόσταση από το σώμα του εξεταζόμενου ενώ πίσω από αυτόν βρίσκεται ο ανιχνευτής ακτινοβολίας και το σύστημα σχηματισμού της εικόνας (Εικόνα 1).

Εικόνα 1. Ακτινογραφικό σύστημα.

Η δέσμη της ακτινοβολίας Χ διερχόμενη μέσα από το ανθρώπινο σώμα εξασθενεί. Η δέσμη διέρχεται ταυτόχρονα από διαφορετικούς βιολογικούς ιστούς που ο καθένας απορροφά διαφορετικό ποσοστό των φωτονίων της δέσμης. Η επιμέρους εξασθένιση της δέσμης καταγράφεται στο σύστημα σχηματισμού εικόνας. Το τελικό προϊόν του συστήματος είναι η κατανομή των επιμέρους εξασθενίσεων της δέσμης. Στην περίπτωση της απλής ακτινογράφησης η καταγραφή γίνεται σε ένα ακτινογραφικό φιλμ.

Η παραγωγή της ακτινοβολίας Χ γίνεται στη λυχνία των ακτινών Χ. Εκεί ένα νήμα εκπομπής ηλεκτρονίων παράγει ηλεκτρόνια τα οποία επιταχύνονται από ένα ηλεκτρικό πεδίο και προσπίπτουν σε ένα στόχο. Η ενέργεια και ο αριθμός των ηλεκτρονίων ρυθμίζονται από τη γεννήτρια του συστήματος μέσω κατάλληλης επιλογής τάσης ηλεκτρικού πεδίου ( kVp ) και φορτίου ( mAs ) από το χειριστήριο. Τα ηλεκτρόνια αλληλεπιδρούν με το στόχο που συνήθως είναι κατασκευασμένος από υλικό με υψηλό ατομικό αριθμό και παράγεται η ακτινοβολία Χ. Η ακτινοβολία Χ που παράγεται που είναι γνωστή και ως ακτινοβολία πεδήσεως δεν είναι μονοενεργειακή αλλά έχει την μορφή φάσματος, ενεργειακής κατανομής. Η ενεργειακή αυτή κατανομή εκτείνεται από μικρές ενέργειας έως τη μέγιστη ενέργεια kVp των ηλεκτρονίων που προσπίπτουν στο στόχο. Η ακτινοβολία Χ κατευθύνεται εκτός της λυχνίας από κατάλληλο παράθυρο Βηρυλλίου, και η έκτασή της στο χώρο περιορίζεται από τη θωράκιση της λυχνίας και όσον αφορά τις διαστάσεις του επιθυμητού πεδίου, από ειδικά διαφράγματα..

Όπως αναφέρθηκε το φάσμα μιας δέσμης ακτινοβολίας Χ περιέχει ποσότητα φωτονίων χαμηλών ενεργειών που είναι άχρηστα στην διάγνωση και συνεισφέρουν απλά στη δόση του εξεταζόμενου. Η αφαίρεση αυτών των φωτονίων από τη δέσμη γίνεται με την χρήση κατάλληλων φίλτρων. Τα φίλτρα είναι πλακίδια καταλλήλου πάχους από διάφορα υλικά που παρεμβάλλονται ανάμεσα στη δέσμη και των εξεταζόμενο και απορροφούν το τμήμα του φάσματος που αντιστοιχεί στα φωτόνια χαμηλής ενέργειας.

Ο αριθμός των φωτονίων Χ και η ενέργειά τους εξαρτώνται από τα στοιχεία επιλογής στο χειριστήριο και χαρακτηρίζουν την έκθεση της ακτινοβολίας, Χ,, γι' αυτό και ονομάζονται παράγοντες έκθεσης. Γενικά ισχύει για την έκθεση Χ σε συγκεκριμένη απόσταση r από τη λυχνία ότι . Ο λόγος Χ/mAs ονομάζεται παροχή. Μεγάλος χρόνος λήψης για συγκεκριμένη έκθεση αυξάνει την πιθανότητα να κινηθεί ο εξεταζόμενος με αποτέλεσμα να υπάρχει ασάφεια στην ακτινογραφία. Τέλος υψηλή τιμή kVp αυξάνει την ενέργεια και την διεισδυτικότητα των ακτινών Χ.

Τα όργανα που χρησιμοποιούνται συνήθως για την μέτρηση της έκθεσης και των παραμέτρων της είναι κατάλληλα δοσίμετρα (ημιαγωγού ή θάλαμοι ιονισμού), ηλεκτρονικά Κιλοβολτόμετρο και χρονόμετρα (Εικόνα 2).

Εικόνα 2. Όργανα μέτρησης έκθεσης και τάσης

Η ακτινοβολία Χ διεγείρει την ενεργό περιοχή των οργάνων και μεταφέρει την ενέργεια της στα ηλεκτρόνια της περιοχής. Η ενέργεια των ηλεκτρονίων και ο αριθμός τους μετράται από τα όργανα τα οποία είναι κατάλληλα βαθμονομημένα και μετατρέπουν τις μετρούμενες τιμές σε έκθεση (ή δόση) και τιμές τάσης.

Μεθοδολογία της άσκησης

Στα χρονόμετρα καταγράφεται η χρονική διάρκεια της έκθεσης. Συνήθως τα όργανα αυτά είναι ενσωματωμένα σε κατάλληλα πολύμετρα . Η άσκηση είναι δομημένη σε δύο βασικά τμήματα:

Α. Στο πρώτο μέρος οι φοιτητές θα παρακολουθήσουν βιντεοσκοπημένο τον έλεγχο ποιότητας των κυριοτέρων παραμέτρων ενός απλού ακτινογραφικού συστήματος. Συγκεκριμένα θα ελεγχθούν η υψηλή τάση ακτινογράφησης, το φίλτρο της ακτινογραφικής λυχνίας, το χρονόμετρο και η παροχή του ακτινογραφικού συστήματος. Οι ανωτέρω ποιοτικοί έλεγχοι θα έχουν πραγματοποιηθεί και βιντεοσκοπηθεί σε χώρο όπου λειτουργεί ακτινογραφικό μηχάνημα (ακτινολογικό εργαστήριο) όπου θα τηρούνται και όλες οι συνθήκες ακτινοπροστασίας (θωρακισμένοι τοίχοι, μολύβδινες ποδιές κλπ). Πριν τη προβολή κάθε ελέγχου θα παρουσιάζεται στους φοιτητές τα όργανα με τα οποία γίνεται η συγκεκριμένη μέτρηση, δηλαδή κιλοβολτόμετρο , χρονόμετρο, δοσίμετρο έτσι ώστε να εξοικειωθεί με αυτά.

Β. Στο δεύτερο μέρος θα δοθούν στους φοιτητές αποτελέσματα πραγματικών μετρήσεων και αφού οι φοιτητές τις επεξεργαστούν πρέπει να υπολογίσουν την ακρίβεια και επαναληψιμότητα της υψηλής τάσης, του χρονομέτρου και της παροχής του ακτινογραφικού συστήματος, την γραμμικότητα της παροχής.

Ακολουθεί αξιολόγηση των τιμών που προκύπτουν ώστε να εντοπιστούν οι παράμετροι του ακτινογραφικού συστήματος που είναι εκτός ορίων.

 

Επιστημονική ωφέλεια της άσκησης

Μετά το πέρας της ασκήσεως οι μαθητές θα έχουν αποκομίσει τα εξής:

•  Εξοικείωση με διαδικασίες ελέγχου ποιότητας ενός απλού ακτινογραφικού συστήματος.

•  Γνώση των ορίων που θέτει η Ελληνική Νομοθεσία για τις μεταβολές των παραμέτρων ενός ακτινογραφικού συστήματος.

•  Γνώση του τρόπου επεξεργασίας των αποτελεσμάτων των μετρήσεων έτσι ώστε να είναι σε θέση εντοπίζουν τυχόν αποκλίσεις από τα όρια.

•  Ικανότητα αξιολόγησης τυχόν αποκλίσεων και επιλογής εκείνων των παραμέτρων στις οποίες οφείλεται η δυσλειτουργία η οποία πρέπει να επιδιορθωθεί.


ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

ΜΕΤΑΦΟΡΤΩΣΗ
Λεπτομέρειες: Το συμπιεσμένο αρχείο περιέχει την άσκηση σε μορφή doc (Word). Το αρχείο έχει ελεχθεί για ιούς και δεν φέρουμε καμία ευθύνη αν από την χρήση του προκύψει πρόβλημα στον υπολογιστή σας.


© ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ - ΤΙΟ
Stratos Charokopos
Lampis Kyriazopoulos
Κostas Papagiannopoulos


   
Zum Seitenanfang